5 Westerse Aandoeningen (en evenveel remedies?)

Om burn-out te voorkomen moet je het MOTIF kennen, zeggen de experts. Dit letterwoord verwijst naar de vijf beïnvloedende factoren: de Maatschappelijke en Organisatorische context, het Team waarbinnen je werkt en tenslotte je Individuele en Familiale factoren. Waarmee benadrukt wordt dat burn-out een aanpak op verschillende domeinen vereist.

Dat sluit aan bij mijn persoonlijke overtuiging dat wij in het westen geteisterd worden door een vijftal aandoeningen, waarvan we ons meestal niet echt bewust zijn. Enkele daarvan kunnen we individueel aanpakken, andere vereisen een collectieve aanpak. In de onderstaande beschouwingen sta ik enkel stil bij de individuele factoren in de (naïeve) overtuiging dat, als we met zijn allen ons gedrag aanpassen, dit onvermijdelijk ook een impact heeft op de collectieve context.

Sensoriële overprikkeling
Gedurende miljoenen jaren kende ons brein enkel het ruisen van de wind, het klateren van de beekjes, het gezang van de vogels. Datzelfde brein wordt nu onophoudelijk ondergedompeld in een wereld vol lawaai. Daarnaast worden ook onze ogen voortdurend gebombardeerd met flitsende beelden. Die zintuiglijke prikkels zijn zo alomtegenwoordig dat we er ons nog nauwelijks van bewust zijn. Wat niet wil zeggen dat ze niet doordringen tot ons onderbewustzijn en daar zorgen voor een sluimerende staat van onrust. Komt daarbij onze menselijke overmoed die denkt dat ons brein ook nog kan multi-tasken. Dat maakt de onderhuidse onrust alleen maar erger.

Remedie?
Op regelmatige tijdstippen off-line gaan en je onderdompelen in de natuur. Om te lopen, fietsen, wandelen, paardrijden of gewoon te zitten en te kijken, te ruiken, te voelen, te luisteren bij voorkeur zonder iPod in je oren.

Hang naar escapisme
Omdat de realiteit ons angst inboezemt of omdat we niet tevreden zijn met onze huidige situatie zijn we zeer bedreven in het vluchten. Vluchten in ontspanning, verdoving, verhalen, drank, lawaai, drukte. Alles is goed zolang we maar kunnen weglopen, zodat we niet naar binnen hoeven te kijken, naar onze onrustige geest en onze getormenteerde emoties.
Onze (gemakzuchtige) neiging om aldoor de schuld voor onze situatie bij anderen te leggen, beschouw ik ook als een vorm van escapisme, omdat we op die manier onze eigen verantwoordelijkheid en ons eigen aandeel ontvluchten.

Remedie?
Op regelmatige tijdstippen niet toegeven aan de neiging om te vluchten of te verdoven, maar tijd vrijmaken om in alle rust (en stilte) te luisteren en te kijken naar je binnenkant en de keuzes te overschouwen die jij wel nog hebt. Of om een goed verdiepend gesprek aan te gaan met een persoon die je vertrouwt en die het talent heeft om echt naar jou te luisteren.

Vertekend beeld van de werkelijkheid
De hoera-verhalen van onze medemensen op de sociale media (feestboek), het ideaalbeeld van de zogenaamde top-mensen (top modellen, top koks, top advocaten, top managers), de immer gelukzalige mensen in de reclameboodschappen. Pijn, falen, tegenslag hebben geen plaats in dit ideaalplaatje. En als we er onvermijdelijk toch mee geconfronteerd worden dan is er nog altijd ons escapisme om de pijn (tijdelijk) te verdoven.

Remedie?
Je blik en je hart blijven openstellen voor de minder fortuinlijke medemensen. Je inzetten als vrijwilliger voor een goed doel. De (kinder)kankerafdeling van een ziekenhuis bezoeken kan ook al wonderen doen.

Spirituele leegte
Dat God grotendeels verdwenen is uit onze West-Europese samenleving hoeft op zich geen slechte zaak te zijn. Jammer is dat er niets waardevols in de plaats gekomen is, waardoor een hogere zingeving vaak ontbreekt. Toch is het mogelijk om een spirituele dimensie te geven aan je leven. Spiritualiteit heeft voor mij te maken met de kinderlijke verwondering en de intense dankbaarheid die ik voel als ik besef dat wij mensen op deze nietige planeet in die onvatbare kosmos allemaal het resultaat zijn van hetzelfde evolutieproces, dat wij er allemaal naar streven om gelukkig te zijn en dat ik een betekenisvolle bijdrage kan leveren aan het geluk van anderen, wat bovendien bijdraagt tot mijn persoonlijk geluk.

Remedie?
Af en toe op een wolkeloze nacht turen naar de sterrenhemel om je bewust te blijven van de nietigheid en de kwetsbaarheid van het menselijk leven op onze aardbol. Op aanraden van Maarten Van Rossem kijk ik regelmatig op mijn pc naar de prachtige deep space foto’s van de Hubble telescoop. (zie http://hubblesite.org/gallery/album/). Alle lichten in de kamer doven, de foto’s op maximale grote op je computerscherm en in stille verwondering kijken naar dit magistrale spektakel dat miljoenen lichtjaren onderweg was om ons te bereiken. Ook het zien van de foto van de aarde die verrijst aan de horizon van de maan, gemaakt tijdens een van de Apolo missies, brengt me telkens weer in vervoeging. En helemaal nietig voelde ik me bij het zien van een foto vanop Mars, waarbij een pijl naast een nietig stipje aan het firmament de Aarde aanwees.

Verwaarloosde mentale veerkracht
Ik hoef maar om me heen te kijken naar de getatoeëerde, gemaquilleerde, gefacelifte lichamen om te beseffen dat we het menselijk lichaam meer verheerlijken dan de menselijke geest. De verkoopcijfers van de bestsellers in de boekhandel leren me dat goed koken en eten meer aandacht krijgt dan een goede mentale hygiëne. Dat mensen meer geïnteresseerd zijn in het welzijn van hun centen dan in hun geestelijk welzijn, leerde ik die avond dat ik na Paul D'hoore een lezing gaf. Hij had 5 keer meer mensen in de zaal. Dat heeft deels ook te maken met de BV status van Paul, maar als we denken dat enkel BV'ers ons iets kunnen leren, is dat een bewijs van de impact van de media op onze overtuigingen.
Ons onderwijs is sterk in het trainen van het cognitief leren. Hoe ik mijn emotionele of de spirituele intelligentie kan trainen heb ik nergens geleerd en ik heb nochtans negentien jaar van mijn leven doorgebracht in de schoolbanken.

Remedie?
De discipline om nu al bijna twintig jaar mijn geest regelmatig te trainen met een waaier aan mindfulness meditatieoefeningen is voor mij de beste manier gebleken om mijn mentale veerkracht te versterken. Ook onze zeswekelijkse stiltedag in de Stiltehoeve/Metanoia, 
ervaar ik als een bijzonder heilzame gewoonte. Een van de meest gebruikte apps op mijn smartphone is de Insight Timer. Het feit dat ik er een rijke waaier aan oefeningen vind plus  kan zien hoeveel mensen (waaronder wie van mijn vrienden) op dat moment met mij aan het oefenen zijn, helpt me om regelmatig te blijven oefenen. Opnieuw en opnieuw oefenen en kijken in de Spiegel van de Stilte is de enige weg. Er bestaat nu eenmaal geen quick-fix oplossing. Dit regelmatig oefenen vergroot je vertrouwen in de methode, wat helpt om vol te houden.
 
Comments




Wat zijn de dominante leestekens in je dialoog?


Ik bedoel: zowel in de dialoog met jezelf als met de anderen. Zonder het goed te beseffen leven we namelijk allemaal met een soort Michel Wuyts of José De Cauwer in ons hoofd: een onophoudelijk kwetterende commentaarstem bij de wedstrijd van het dagelijkse leven.  Een dag in de stilte helpt om je bewust worden van die stem en van het feit dat ze NIET de wedstrijd is. In de stilte oefen je ook het bedienen van de volumeknop om de stem te dempen en de wedstrijd te ervaren zoals hij zich ontvouwt, van moment tot moment.

Bij de start van onze Stiltedag zei iemand dat de stiltemomenten de komma’s is zijn in onze zinnen. Dit bracht mij op het  idee om enkele van de favoriete leestekens van de commentaarstem in mijn hoofd en in mijn dialoog met anderen te onderzoeken.

Het uitroepteken!

Johan Anthierens noemde dit ooit “de champetter onder de leestekens.” Het roept bij mij het beeld op van een matrak. Je vindt het op allerhande verbods- gebods- en waarschuwingsbordjes: van “Deur Toe!!” over “Honden aan de leiband!!!” Het is de strenge stem van het afkeuren, het veroordelen. Je voelt de boosheid en de voldoening waarmee de schrijver op zijn toetsenbord hamerde!!!!!

Mijn oordelende stem is een sterk ontwikkelde, luide en vrij dominante stem. Deze reflexmatige stem is een erfenis van mijn verre voorvaderen. Zij die de gevaren zonder verpinken konden inschatten, hadden de grootste kans om te overleven. Het grote nadeel van deze eertijds nuttige reflex is dat mijn brein ook vandaag nog sterk de neiging heeft om voorrang te geven aan het dramatische, het bedreigende, het oordelende en veroordelende.

Dit zorgt ervoor dat mijn aandacht onweerstaanbaar aangezogen wordt door het kleine vlekje op het voor de rest witter-dan-witte hemd van mijn tafelgenoot.

De bedenkers van de koppen in de nieuwsberichten zijn meesters in het bespelen van deze “negativity bias” van mijn brein. Om de schijn van de beschaving hoog te houden wordt het uitroepteken gewoonlijk gecensureerd in de lay-out. Het staat er niet, maar toch hangt zijn schaduw over de tekst. Je voelt dat het er wel was bij het schrijven.

Het vraagteken?

In tegenstelling tot het strakke, rechtlijnige uitroepteken presenteert het vraagteken zich met een elegante, sierlijke zelfs speelse boog. Het is het teken van het onderzoeken, het twijfelen, het niet weten, de nieuwsgierigheid. Het is het vraagteken dat mij op het mindfulness pad heeft gebracht.

Waarom heb ik stress? Wat kan ik doen om beter om te gaan met mijn stress? Of op een nog dieper niveau: wat wil ik bereiken met mijn leven?

De dubbele punt:

Dit is het favoriete leesteken van copywriter Mark Van Bogaert, een van de docenten met wie mijn Direct Marketing Institute destijds jarenlang heeft samengewerkt. Het kondigt aan dat wat erna volgt belangrijk is. De dubbele punt zet de rest van de zin als het ware op een piëdestal. “Ik kijk naar Linda en besef: zij is de vrouw van mijn leven.” De dubbele punt is een paukenslag of, om in de meditatietraditie te blijven, de gong. Het doet je kijken en luisteren met verscherpte aandacht.

De komma

Dit zijn de korte pauzemomenten, de mini-stiltes, die zowel de spreker als de luisteraar toelaten om even op adem te komen. Waardoor de dialoog begrijpelijker wordt.

De punt

Het compactste onder de leestekens zorgt voor structuur en daardoor voor overzicht en rust kijk maar hoe jij deze paragraaf ervaart waarin ik bewust alle punten en komma’s heb weggelaten dat zorgt wellicht voor enige verwarring of minstens voor wat onrust de punt wijst bij voorkeur op het einde van een gedachte of gebeurtenis het is een moment van afronden van landen

In een meditatiesessie is de punt het moment waarop we een gedachte loslaten. Ze laten gaan. Om niet meegesleurd te worden in de gedachtestroom.

Het beletselteken…

Dit is het moment waarop we ruimte bieden aan de andere, om zijn of haar verhaal toe te laten. Vul zelf maar in…

De punt komma;

Dit is een tweeslachtig leesteken: noch punt, noch komma. Daarom dat ik dit leesteken zelden gebruik. Ik verkies het origineel: of de punt, of de komma.

De witruimte

Ik weet niet of de witruimte volgens taalkundigen officieel als een leesteken aanzien wordt. Watikwelweetisdatdithetkrachtigsteinstrumentisineendialoog. Niet enkel de witruimte tussen de woorden en zinnen is belangrijk. Ook en vooral de witruimte tussen de regels en paragrafen. Hoeft het ons te verbazen dat we in de digitale wereld in de namen van websites (de zogenaamde url) en in de hastag (#) op twitter geen witruime mogen gebruiken? De digitale wereld beschouwt witruimte als zinloze leegte die opgevuld moet worden, 24 uur op 24 uur, 7 dagen op 7. De digitale stopverf die onze geesten verstikt.

Ik grijp even terug naar de cursus dialoog marketing van mijn leermeester Siegfried Vögele: zijn advies was om een paragraaf bij voorkeur niet langer te maken dan zeven regels (niet zeven zinnen). Om dan een witregel te laten. Bovendien gaf hij als raad om de belangrijkste paragraaf integraal te laten inspringen, omdat die extra witruimte zorgt voor extra aandacht. Zoals deze paragraaf bewijst.

Witruimte is de Edele Stilte, het Zwangere Niets, dat potentieel alles kan bevatten en net daarom zo krachtig is. Hoe groter de witruimte hoe krachtiger. De korte versie is de symbolische minuut stilte waarmee Sting zijn concert in de Bata’clan begon. De iets langere versie zijn de acht en een halve uur stilte (van 9u tot 17u30) die we om de zes weken intensief oefenen in de Stiltehoeve Metanoia.

Ik begrijp best dat veel mensen afgeschrikt worden door de stilte, wellicht omdat ze onbewust bang zijn om alleen met zichzelf samen te zijn. In stilte stilstaan en niets anders doen dan naar binnenkijken, naar de commentaarstem en de leestekens in je geest: het vraagt moed en geduld. Je kan er proberen over schrijven. Je moet het vooral zelf ervaren.



Comments

Ook nood aan een digitale detox?


Erik Van Vooren

Obesitas en burn-out: twee actuele ziektes van onze moderne westerse wereld. In deze column wil ik even stilstaan bij een bijzondere vorm van obesitas, namelijk: informatie-obesitas. Door de digitalisering is informatie niet alleen altijd en overal 24 op 7 beschikbaar, de toegangsdrempel tot de digitale kanalen is nu zo laag dat iedereen zonder veel moeite of geld zijn eigen gedachten, foto’s of video’s kan delen met de rest van de online samenleving.

Zeker de komst van de smartphone (een toestel dat nog geen tien jaar oud is) heeft ervoor gezorgd dat we altijd en overal verbonden zijn. De smartphone eist niet alleen zijn plaats op het nachtkastje maar ook aan tafel of in besprekingen. Ik zie dagelijks in het verkeer overmoedige mensen die denken dat zij de uitzondering zijn die wel veilig en aandachtsvol kunnen autorijden met een smartphone in de hand (of tussen oor en schouder geklemd).

Digitale Neanderthalers


Ik ben van mening dat zelfs de zogenaamde diginatives eerder digitale Neanderthalers zijn in hun omgang met de digitale media. Zo las ik in mijn krant: “Jongeren sharen alles op Facebook, behalve echte gevoelens.” In een ander artikel las ik dat de social media aanzetten tot het voortdurend vergelijken van je eigen leven met dat van anderen wat zorgt voor een sluimerende onrust en onvrede. Dat werd mooi uitgebeld in een cartoon waarin de ene persoon aan de andere vraagt: “Stel dat je mocht kiezen: wie zou je dan het liefste zijn? Waarop de andere antwoord: “Mijn Facebook profiel. Zij heeft een super-gaaf leven.”
Theo Compernolle zegt in zijn boek “Ontketen je brein” (een aanrader) dat de voortdurende “beeps” en “peeps” van onze smartphone onbewust de paniekzone in ons brein activeren: die zone die in de oertijd bedoeld was om een cruciale beslissing te nemen: “lunch hebben of lunch zijn.”

Nooit meer druk

Geen wonder dat er een nieuwe markt ontstaat van boeken en workshops om te leren onze informatie-obesitas onder controle te krijgen. Op mijn werktafel ligt momenteel het boek van Tony Crabbe: “Nooit meer te druk. Een opgeruimd hoofd in een overvolle wereld.” Een korte bloemlezing uit de verschillende hoofdstukken geeft je een inkijk in de teneur van het boek:
-       Stop met het managen van je tijd
-       Aandachtsmanagement
-       Druk is een waardeloos merk
-       Stop met streven naar meer
-       Van druk naar geluk

Waan en aandacht

Uw aandacht is het waardevolste geworden wat u heeft. Iedereen wil ze. Ons brein is er echter niet voor gemaakt om permanent getriggerd te worden. Eva Berghmans, correspondente 'Waan & aandacht' onderzocht zes maanden lang in De Standaard hoe we weer meester kunnen worden van onze aandacht. Enkele van haar conclusies zijn dat aandacht iets is dat we kunnen trainen en dat zo’n training niet overbodig is in een tijd waarin er zoveel prikkels zijn die je aandacht kapen. Men denkt ook gemakkelijk dat bewust in het leven staan iets is voor zweverige types. Wel integendeel: zij sprak met veel bedrijfsleiders die aangaven dat net het investeren in het bewust trainen van hun aandacht (door bijvoorbeeld mindfulness) hen geholpen heeft om productiever te zijn.


Mentale detox betekent dat jij je opgejutte brein af en toe wat offlinetijd gunt.
Comments

Het nut van ademgaten






Als je de houtblokken in de openhaard te compact op mekaar legt, is er geen ruimte voor zuurstof en dooft het vuur. Mensen hebben ook nood aan “ademgaten”. Onze horror vacui (angst voor de leegte) is echter zo groot en het aanbod aan digitale verstrooiing is zo alomtegenwoordig dat wij die ademgaten voortdurend dichtstoppen met digitale stopverf. 

Net in ademgaten schuilt de voedende, helende zuurstof  
en de ruimte om een nieuw perspectief te ontdekken.
 


Dus: leg je smart phone nu even aan de kant, schakel je pc uit en geniet enkele minuten van het natuurlijke ritme van je adem: voel hoe je wijze lichaam weet hoe het moet ademen zonder dat jij dit hoeft aan te sturen, ervaar de deining van de oceaan van het leven in de op en neergaande beweging van je buik...
Comments

“Wat als ik die kracht niet heb?”


Deze vraag stelde een deelnemer na afloop van mijn presentatie van het K-Perspektief, waarin ik de inzichten beschrijf die ik cadeau kreeg van 22 leidingevenden die kanker hebben doorstaan. Dat is het fijne aan het geven van een presentatie: de vragen van de deelnemers dagen je uit om je gedachten te verduidelijken of te verdiepen. Tijdens een presentatie kom je weg vanachter de veilige be”schermde” omgeving van je computerscherm en kijk je in de ogen van andere mensen.

Mijn zwakte is dat ik niet altijd adrem een antwoord kan bedenken. In die zin ben  ik meer een kamergeleerde: ik heb de rust van mijn werkkamer nodig om in stilte te luisteren naar de antwoorden die in mij opborrelen. Dit is wat de stilte me influisterde.

In de eerste plaats zou ik voorstellen om de vraag te herformuleren door er twee woorden aan toe te voegen:

“Wat als ik die kracht NOG niet ONTDEKT heb?”

NOG
Het woordje nog duidt op hoop, vertrouwen, perspectief dat het alsnog kan komen. Perspectef is één van de  twee stapstenen naar kracht.

ONTDEKT
Ontdekken geeft aan dat de kracht er al is, maar hij is nog bedekt, ik moet hem nog ont-dekken.  Ontdekken wijst er op dat het een proces is. Een proces vraagt tijd, en tijd vraagt geduld. (Je kunt geen baby hebben in 1 maand door negen vrouwen zwanger te maken.) Hoeveel tijd? Daar is geen zivol antwoord op te geven, niet alleen is elke kanker anders, ook elke mens is anders. Misschien helpt het als je het als een echte ontdekkingstocht, een trektocht, een spannende verrassingsreis bekijkt?

Ruimer kijken
De aard van de vraag doet me vermoeden dat de vraagsteller vast zit in zijn of haar kwetsbaarheid, wat zeer begrijpelijk is. Net het erkennen van je kwetsbaarheid is de eerste stapsteen naar je kacht. Denk aan de woorden van Hennig Mankel: “Je kunt pas moedig zijn als je erkent dat je kwetsbaar (angstig, onzeker) bent.”

Vast zitten in je kwetsbaarheid kan twee zaken betekenen. Ten eerste dat jij je erg focust op wat er NIET meer is, op wat je NIET meer kan. Terwijl, door ruimer te kijken, je kan ontdekken dat er zoveel is wat er WEL nog is, wat je WEL nog kan. John Kabat-Zinn, de grondlegger van mindfulness in de medische wereld zei aan zijn deelnemers (meestal mensen met een chronsche aandoening): “Als jij nog zelfstandig kan ademen is er meer goed dan slecht in je lichaam.”

Ten tweede kan vastzitten in je kwetsbaaheid betekenen dat je misschien vast zit aan het verhaal dat jij jezelf daarbij vertelt. Een verhaal in de stijl van: dit zou toch niet mogen, dit is niet eerlijk, dit komt nooit meer goed…

Als je je kwetsbaarheid kan leren zien (het is een proces, weet je nog?) los van het verhaal open je de weg naar aanvaarding. Niet in de zin van fatalisme of berusting, maar in het erkennen van de naakte werkelijkheid, zonder dramatiek. Dan zal je zien dat het durven delen van je kwetsbaarheid (angst, onzekerheid) een eerste prille vorm van kracht inhoudt.

Ik wens het je toe. Maar wees vooral mild en geduldig met je voor jezelf.


Comments





“Fly true to yourself”

Deze woorden schreef Jon Kabat-Zinn in juni 2010 op mijn houten solar speelgoed vliegtuigje na afloop van een intensieve retraite in de Zweedse bossen in Brunnsvik, nabij Ludvika. Deze tekst is nu nog nauwelijks leesbaar, vervaagd met het verstrijken der jaren. Zijn medewerkers Melissa en Florence gebruikten drie jaar eerder een betere stift. Hun boodschap na afloop van het practicum voor mindfulness trainers, eveneens in Brunnsvik, is wel nog goed leesbaar:  “To Erik (met een getekend hartje).” Onze spelende kleinkinderen hebben er intussen voor gezorgd dat de propeller op solar-energie, die op zonnige dagen altijd vrolijke rondjes draaide, ook de geest gegeven heeft. 

Het vliegtuigje heeft een prominente plaats op mijn werktafel als een permanente reminder om “trouw te blijven aan mezelf”.

Trouw aan jezelf, hoezo?
Wees trouw aan jezelf: klinkt simpel, maar het betekent wel dat jij weet wat die “zelf” wil.
En dat is minder eenvoudig. Mijn ervaring is dat je eigen, authentieke kern ontdekken een groeiproces is en dat een crisis dit proces kan versnellen. Dat blijkt ook uit de gesprekken die ik had met 22 leidinggevenden die kanker meemaakten, voor mijn boek “Het kanker Perspektief". Bij mij hebben mijn hartperikelen ervoor gezorgd dat ik meer tijd ben gaan nemen voor verdieping en verstilling.

Never waste a good crisis
Een crisis zorgt er meestal voor dat je gebruikelijke to-do lijst naar de achtergrond verdwijnt. Je agenda is niet meer je agenda. Het gewone leven wordt op “hold” gezet. Een crisis dwingt je om stil te staan, ruimer te kijken en in de diepte te luisteren naar je lichaam en je hart. Tijd die we onszelf meestal niet gunnen, tot ons lichaam op de pechstrook terechtkomt. Wellicht is dat de reden waarom veel zeer gedreven mensen in een burn-out terechtkomen. Hen kan ik  het mooi en helder geschreven boek “Burn-out: het begin van verandering” van Mieke Lannoey aanraden.

Ik citeer uit haar boek
“Ik heb zelf altijd heel negatief naar een burn-out gekeken, ik vond het aanstellerij. Dat maakte het aanvaarden van mijn eigen burn-out er flink moeilijker op.

Ik kon niet anders dan luisteren naar mijn lichaam en mijn intuïtie, hoezeer ik mij er ook voor schaamde en schuldig om voelde. Gelukkig kon ik rekenen op de steun en begrip van mijn directeur en ook mijn collega's staken mij een hart onder de riem. Ik ben hen hier erg dankbaar voor, want 

de toestemming om de tijd te nemen betekende een eerste stap in mijn aanvaardingsproces.

Mijn lichaam dwong me om te luisteren, of ik nu wilde of niet.

Het is alsof ik op de blancopagina van een boek zit te staren, zo'n pagina die twee hoofdstukken van elkaar scheidt.

In de toekomst dien ik rekening te houden met mijn gevoeligheden Wil ik in balans kunnen blijven en niet terugvallen. Voldoende slapen, omgevingen waarin veel competitiviteit en ego sfeer heerst zo veel mogelijk vermijden, me niet meer laten meeslepen in andermans drama en negativiteit, periodes van drukte afwisselen met periodes van rust en trouw blijven aan mezelf en mijn dromen. Ik heb nu een veel hogere stressgevoeligheid dan vroeger, en ik moet nog leren hoe ik dit als een hulpmiddel kan beschouwen in plaats van als een beperking;

Er is weinig materie waar ik nog echt aan gehecht ben en een thuis ligt vooral in mezelf.

De burn-out is een geschenk geweest. Helaas kan ik nu eenmaal het proces niet dwingen om sneller te gaan dat gaat. Het blijft een kwestie van vertrouwen dat wat goed voor me is, ook echt naar me toe zou komen.”

Gun jezelf even de tijd om deze woorden op te nemen in het diepste van je zijn en luister geduldig naar de antwoorden die opborrelen. Niet om impulsief hun boodschap toe te passen, wel om beetje bij beetje je koers bij te sturen, op weg naar je “true north”. Ik wens het je van harte.

Comments


Afbeeldingsresultaat voor regisseursstoel met naam

Aan wie geef jij de regie van je emoties?

De liefdevolle vriendelijkheid of metta-meditatie is een standaard oefening in de meeste mindfulness trainingen. Gewoonlijk breng ik deze oefening in de laatste sessie. Mocht je er niet vertrouwd mee zijn: de essentie is het oefenen en versterken van je empathisch vermogen. Empathie voor jezelf (want vaak zijn we zelf onze strengste criticus) en voor de  anderen (tot en met de mensen met wie je in onmin leeft). Dat gebeurt door via visualisatie gevoelens van liefdevolle vriendelijkheid op te wekken en als een zachte golf te laten uitdijen, beginnend met de personen dicht bij jou en zo verderaf en dan terug tot bij jezelf. Daarbij spreek je in stilte de wens uit dat die persoon veilig mag zijn, gezond, vrij van pijn en lijden.

Ik weet dat een aantal mensen zich daarbij onwennig voelen omdat ze deze oefening eerder als gekunsteld ervaren. Wellicht heeft dat te maken met het feit dat ze nu zelf in de regisseursstoel zitten. En dat zijn ze niet gewoon. Ik van mijn kant voel me dan weer onwennig als ik zie hoe heel veel mensen hun geluk (of hun verdriet) laten bepalen door het feit dat een roedel verwende miljonairs  er al of niet in slaagt om een lederen bal tussen twee palen te shotten.

En als je denkt dat het opwekken van die emoties via visualisatie geen effect heeft op je brein, je gemoed en meer algemeen op je gedrag: waarom besteden bedrijven wereldwijd dan miljarden euro’s aan reclame om er voor te zorgen dat hun merk een plaats krijgt in je hoofd en bij voorkeur in je hart als een “love mark”?

De Dalai Lama heeft overschot van gelijk wanneer hij zegt dat de wereld er heel anders zou uitzien als alle kinderen zouden leren mediteren. En mediteren heeft niets te maken met het aanpraten van een of andere religie. Het is de ultieme vaardigheid waarbij de homo sapiens leert om zijn krachtigste orgaan beter te benutten voor het welzijn van allen. 

Comments

En, hoe is het met jouw Pi gesteld?




Excuus voor deze schijnbaar vrijpostige vraag. Het gaat hier niet om je pipi, wel om het bijzondere getal Pi (). Björn Prins (of moet ik zeggen: professor Prins?) gebruikte in zijn inleidende lezing aan de start van onze Stiltedag dit getal als metafoor voor het herkennen van patronen. 

Het bijzondere is dat bij elke cirkel de verhouding tussen de diameter en de omtrek altijd uitkomt bij het getal pi. Een getal dat eindeloos doorgaat na de komma en waar geen logische structuur in te herkennen valt. 

Wetenschappers hebben ontdekt dat er ook in de golvende wolk van de duizenden dansende spreeuwen bij valavond een vast patroon te herkennen valt, dat men kan omschrijven aan de hand van drie parameters.

Patronen herkennen
Zo is het ook met onze geest: eens wij de stilte toelaten (op zich al een moedige daad) ontdekken we onvermijdelijk bepaalde patronen in onze geest. Het zijn die patronen die ons leven aansturen. Die patronen zijn op zich noch goed of slecht: het gaat erom dat jij ze herkent en ze bekijkt als een neutrale observator. Dan heb je de ruimte en de vrijheid om te zien of die patronen je helpen of  je net remmen.

Druppelsgewijs
Dat doen we door onze geest aan het mindfulness infuus te leggen en druppelsgewijs tot inzicht te komen.

Druppelgolf 1 is het stoppen en landen met behulp van de focus op de ademhaling in de zitmeditatie of de beweging van de voeten in de stapmeditatie, om de geest te concentreren en scherper te stellen. Dat kan zorgen voor de nodige rust en ontspanning. Uit ervaring weet ik dat dit geen lineair proces is. Soms komt de concentratie snel, soms wordt ze voorafgegaan door onrust en woelingen. Discipline is het ordewoord: niet opgeven, maar blijven terugkeren.

Eens dit stadium bereikt is er een soort “breekpunt” om dan druppelgolf twee toe te laten: het blijven kijken, mild en zonder oordelen om op die manier inzicht te krijgen in de patronen en de processen in je geest. Bij mij was er het terugkerend patroon van het ervaren van mijn lichamelijke beperkingen. Ik ben nu eenmaal geboren met te korte spieren, waardoor ik onmogelijk in de elegante, edele lotushouding kan zitten zoals de andere Metanoia Fellows rondom mij, waardoor ik ook moet passen bij de yoga oefeningen en waardoor ik in de stapmeditatie niet op blote voeten kan lopen, maar wel bij elke stap de pijn ervaar van mijn hardnekkig hielspoor (gevolg van een te korte achillespees). Hielspoor waarvan de mogelijke behandelingen (bv. electroshocks) beperkt zijn door mijn pacemaker en andere dan weer risicovol zijn door mijn bloedverdunners.

Soms stond het  wenen me nader dan het lachen. Was dat wenen een patroon van zelfbeklag? Is mijn leven echt zo beperkt zoals dat patroon mij voorhoudt? Door te blijven kijken, opnieuw en opnieuw, zag ik een ander patroon opborrelen (een andere wolk vrolijk dansende spreeuwen) waarvoor ik dankbaar ben: mijn creatieve, scheppende geest. Ik ervoer de vreugde van mijn nieuwe boek waar ik na maanden werken naar uitkijk en dat op 14 oktober aan de pers voorgesteld zal worden. Ik zag opnieuw het cadeau dat ik heb gekregen van de 22 mensen met kanker die hebben meegewerkt, een cadeau dat ik op mijn beurt mag doorgeven aan (hopelijk) veel andere mensen.

Dan was ik klaar voor de derde groep druppels: dan kon ik luidop (in mijn gedachten) JA schreeuwen, de beperkingen accepteren en loslaten, de bevrijdende ruimte ervaren en dankbaar genieten van mijn scheppende geest.


Dank aan Björn voor zijn inleiding in de Hogere Wiskunde van Mindfulness. Dank aan de andere Metanoia Fellows (nieuwkomers en oudgedienden): wat mij betreft is ons nieuwe Stilte Schooljaar mooi gestart. Zeker ook door de verrijkende dialoog aan de vooravond over de balans tussen kracht en kwetsbaarheid. En natuurlijk door het heerlijke septemberweer, waardoor de Stiltehoeve een ware Tuin van Eden was.

Comments

Ik voelde me als een kleine druppel op het Muntplein



Silence for Peace: dat is hopen dat je voldoende vrijwilligers vindt die bereid zijn om drie dagen en drie nachten, in blokken van vier uur, in stilte te mediteren op het Muntplein. En om bovendien zoveel mogelijk toevallige passanten te overtuigen om er even bij te komen zitten. Een ambitieus initiatief van een groepje sterk geëngageerde medemensen. Bedoeld om een statement te maken omdat er in deze hectische, verwarde wereld een grote nood is aan verstilling en verdieping, in plaats van geroep en gescheld. Stilte om te luisteren. Luisteren als fundament van een echte dialoog. Een dialoog als voorzet tot verzoening en verbinding. 
Een druppeltje olie
Samen met enkele Itam-collega’s heb ik afgelopen vrijdag vier uur “gezeten” en ik voelde me als een druppeltje daar op het Muntplein. Een cynicus zal wellicht zeggen: een druppel op een hete plaat die sissend verdampt voor hij in het niets verdwijnt. Zelf voelde ik me eerder als druppeltje olie in de haperende maatschappelijke machine. Vier uur lang voelde ik me omringd door een twintigtal andere oliedruppeltjes plus af en toe enkele passanten die er solidair even bij kwamen zitten en op die manier bewezen dat je ook zonder woorden mensen kunt raken.
Chaos 
Aanvankelijk was er meer chaos in mijn hoofd dan op het plein. Het is nu eenmaal een bijzondere ervaring om midden het stadsgewoel op een druk plein te gaan zitten met je ogen gesloten, wetend dat je onvermijdelijk bekeken wordt door passanten. Het gevoel te weten (of te denken) dat je begluurd wordt is best bijzonder. In het begin was ik me bewust van het verlangen om mijn ogen af en toe eens te openen en te spieken. Door me er bewust van te zijn, ebde dat verlangen spontaan weg. Wat bleef was het ongelooflijke palet aan diverse geluiden. Een waarlijk klankschilderij ontvouwde zich in mijn hoofd: het getik van hoge hakken, het geratel van de wieltjes van een kinderwagen, het gebrom van een motorfiets, het gegiechel en gekwetter van mensen, het gekrijs van spelende kinderen, het geloei van de sirenes van de hulpdiensten, het gedreun en gepiep van de machines op de bouwwerf vlakbij en –hoera, hoera- vanaf drie uur: de vrolijke kermismuziek van de carrousel even verderop op het plein.
Uitdijende geest
Het is een verrijkende ervaring om op te merken hoe je geest, als je hem bewust observeert en verder met rust laat door hem niet voeden met oordelen, opinies of vragen, spontaan uitdijt in quasi concentrische golven beginnend met een sterke concentratie op je lichaam en je ademhaling, tot het lijfelijk bewust zijn van de mensen die naast je zitten, tot het ervaren van de hierboven beschreven geluidsgolven, tot het bewust zijn van de ruimte en de openheid van dit plein en deze stad, het hart van Europa, tot het bewust zijn dat op dit eigenste moment ver weg (en geestelijk zo nabij) in Syrië, honderdduizenden medemensen in onrust en angst leven, om dan weer te landen in de ritmische beweging van het ademend lichaam.
Ondeugende Knipoog
Ik heb mijn zitsessies opgedeeld in blokjes van 30 minuten, afgewisseld met 15 minuutjes langzaam stappen rond de stiltezone en –om kwart na drie- een kopje espresso op het terras van brasserie de l’Opéra, met zicht op de stiltezone. Ik hoorde hoe een paar jonge meisjes aan de ober vroegen wat er daar gebeurde. Waarop de man, in gezapig Brussels-Frans antwoordde: “Ze zitten stil voor de vrede, hoewel ik betwijfel of dat veel zal helpen. Och ja, het is een manifestatie zoals een andere.” En met een ondeugende knipoog voegde hij er aan toe: “Ik probeer in elk geval om niet teveel lawaai te maken.” 

Comments






Een simpele oefening in bewust- betekenisvolle tussenruimte- zijn

Meestal zijn we doorheen de dag bij bewustzijn. Dat betekent nog niet dat we ook bewust zijn. Die minuscule witruimte  tussen bewust en zijn staat voor een wereld van verschil.

Bewust zijn is een actieve, gerichte handeling. Tijdens het SLOW’en oefenen we een bijzondere kwaliteit van bewust zijn, namelijk openhartig en mild. Dit in tegenstelling met wat ik het CO-bewustzijn noem: concluderend en oordelend. 

De meest eenvoudige SLOW-oefening is je bewust te zijn van je ademhaling. 
Dat kan door aandachtig te observeren waar jij je ademhaling kan voelen in je lichaam. Vaak is dat in de beweging van de buik of de borstkast of in het voelen hoe de lucht tussen de lippen, over de tong in en uit je keel stroomt of in de subtiele beweging van de neusvleugels. Via je ademend lichaam ervaar je zeer tastbaar de kostbare levensenergie.

Het lijkt een banale, zelfs wat saaie oefening. 
Tot jij beseft dat in die ene inademing,  in dat ene moment, je volledige leven vervat zit. Je verleden en je toekomst. Als die ene inademing die je nu bewust ervaart er niet zou zijn, zou er ook geen leven meer zijn. Geen herinneringen en geen verwachtingen.

Verwelkom de voedende zuurstof, die gretig opgenomen wordt door de duizenden longblaasjes, om je bloed te voeden met zuurstof en alle cellen, van het puntje van je kleinste teen tot het puntje van je neus, te voorzien van levensenergie. 
Door je bewust te zijn van dit proces, ervaar jij ten volle de mysterieuze intelligentie van het leven. 

Verwelkom daarna ook deze uitademing, die je lichaam zuivert en bevrijdt van de afvalstoffen van het levensproces. Ook dit moment omvat je hele leven. Verwijl tenslotte dankbaar in het korte rustmoment tussen het uit- en inademen. Het moment waarop je lichaam ontvankelijk wacht op de komst van de volgende ademhaling.


Dit moment van bewust zijn, zelfs al duurt het maar een paar ademtochten, ervaar ik als een verrijkende en verfrissende oase midden  deze hectische wereld.

PS Denk aan de woorden van Jon kabaal-Zinn: "Als jij je ademhaling saai vindt, dompel je hoofd dan onder in een emmer water. Na enkele minuten zal je ontdekken he boeiend je adem wel is." 
Comments
Bekijk Vorige Posts...